Metody charakterystyczne dla edukacji globalnej

Odnajdywanie powiązań (zależności)

Współzależności globalne są wszechobecne, a jednak często uciekają naszej uwadze. Jako odbiorcy komunikatów medialnych i konsumenci dóbr nie zwracamy uwagi na szereg powiązań, kiedy uczymy o problemach globalnych również mamy tendencję do pokazywania pewnego stanu rzeczy, bez dociekania, jaki ma on związek z innymi wymiarami rzeczywistości.

Planuj swe działania tak, by wciągały uczniów w samodzielne poszukiwanie zależności, m.in.:

  • pomiędzy tym, co lokalne (lepiej znane, bliższe emocjonalnie uczniom) a tym, co globalne;
  • pomiędzy osobistymi doświadczeniami, wyborami, a zjawiskami o skali regionalnej i globalnej;
  • pomiędzy różnymi sferami życia: ekonomia – społeczeństwo – środowisko – polityka – kultura itd.

Odnajdywanie przyczyn i konsekwencji

Fakty, dane statystyczne to podstawowa pigułka wiedzy, ale nie budują one pełnego obrazu świata. Wielkie liczby mogą przemawiać do wyobraźni, ale również powodować poczucie bezsilności wobec wielkości wyzwań. Ważniejsze od tego, by uczeń znał liczbę osób cierpiących głód na świecie jest to, by wiedział, jakie mogą być przyczyny takiego stanu rzeczy. Wyznacznikiem dobrej edukacji globalnej jest docieranie pod powierzchnię zjawisk i poszukiwanie ich przyczyn oraz łańcuchów przyczynowo-skutkowych. Omawiając zagadnienia globalne zachęcaj uczniów do szukania odpowiedzi na szereg pytań, takich jak:

  • Dlaczego?
  • Z jakiego powodu?
  • Do czego prowadziło…/ doprowadzi…?
  • Co jest źródłem…?
  • Kto jest odpowiedzialny?
  • Czy są wygrani i przegrani?
  • Jeśli tak, kto jest kim?
  • Jak wyglądał rozwój danego zjawiska w czasie?
  • Z czym wiążą się momenty zmian?

Pokazywanie znaczenia działań jednostek

Zachęcaj uczniów do aktywności, pokazując przykłady działań, które przyniosły pozytywny skutek – zarówno zorganizowanych akcji, jak i osobistych wyborów (np. konsumenckich), które mogą prowadzić do zmian w większej skali. Aby te zachęty nie były gołosłowne, warto, by również sam sposób wprowadzania tematyki globalnej miał charakter aktywizujący i indywidualizujący uczniów. Wciągaj uczniów w tworzenie treści zajęć i ich współprowadzenie poprzez prezentacje wiedzy i analizowanie problemów. Zachęcaj i wspieraj ich w działaniach zmierzających do wprowadzenia trwałych zmian w organizacji pracy klasy, szkoły czy ich środowiska rodzinnego (recykling, segregacja śmieci, ograniczanie zużycia papieru, elektryczności, wody itp.). Zachęcaj do udziału w szerszych akcjach.

Krytyczne myślenie

Umiejętność krytycznego myślenia nie jest większości z nas dana, wymaga ukształtowania, w czym edukacja globalna powinna mieć swój udział. Edukacja globalna podejmuje tematy niezwykle trudne i złożone, dla których zwykle nie ma prostych środków zaradczych. Sposób nauczania o tych kwestiach powinien oddawać ich złożoność, a zarazem przygotowywać odbiorców do roli opiniotwórczej i aktywnych postaw obywatelskich. Zadawaj otwarte pytania, dające możliwość udzielenia różnorodnych odpowiedzi, zachęcających do konstruowania własnych wniosków. Konfrontuj uczniów z różnymi punktami widzenia, ideami, metodami postępowaniai zachęcaj do ich poznania oraz wyrobienia opinii na ich tematy. Nie bój się tematów kontrowersyjnych – dbaj o to, by były podejmowane w sposób merytoryczny.

Relatywizacja własnych doświadczeń i punktu widzenia

Zazwyczaj traktujemy własny punkt widzenia w sposób absolutystyczny – wydaje nam się, że nasze doświadczenia, chęci, wartości są „normalne”, czyli dzielone i pożądane przez wszystkich. Edukacja globalna powinna pokazać, iż nasze doświadczenia i nasz punkt widzenia są jednym z wielu. Pokaż uczniom mapę świata wykreśloną z innego niż europejski punktu widzenia. Przedstaw wybrany polski lub europejski zwyczaj lub zachowanie jako coś widzianegoz zewnątrz – coś niezrozumiałego, egzotycznego. Zachęć uczniów do przygotowania podobnego opisu.

Dodatkowo, warto pokazać uczniom, że doświadczenia polskiej transformacji, choć rodzące wiele trudności i problemów społecznych, stawia Polskę w pozycji uprzywilejowanej – w grupie najwyżej rozwiniętych krajów świata